Oficjalne wyniki wyborów w Serbii. Studenci zdobyli 140 mandatów i odsunęli Vučicia od władzy

Zatwierdzono ostateczne wyniki wyborów parlamentarnych w Serbii

Republikańska Komisja Wyborcza (Republička izborna komisija – RIK) oficjalnie przyjęła zbiorcze sprawozdanie z wyników wyborów do Zgromadzenia Narodowego. Jak poinformował serwis rządowy Republiki Serbii, decyzja ta zapadła jednogłośnie wieczorem 5 listopada 2026 roku podczas 75. posiedzenia komisji.

Cały proces wyborczy obejmował dwa etapy. Główne głosowanie zorganizowano 25 października, natomiast 1 listopada w 53 obwodowych komisjach wyborczych - gdzie wcześniej unieważniono wyniki - odbyło się powtórzone głosowanie. Dogrywka w wybranych obwodach zadecydowała o ostatecznym podziale miejsc w parlamencie: w jej wyniku komitet studencki przesunął się ze wstępnie prognozowanych 141 na 140 mandatów (jeden mandat przeszedł na rzecz listy mniejszości boszniackiej Usame Zukorlicia), co jednak w żaden sposób nie zagroziło samodzielnej większości bezwzględnej nowego obozu (wynoszącej 126 miejsc).

Zwycięstwo listy studenckiej i podział mandatów

Zgodnie ze skonsolidowanym raportem komisji największe poparcie uzyskała lista „Studentska lista – Studenti pobeđuju” („Lista Studencka – Studenci Wygrywają”). Na to ugrupowanie oddano 2 354 417 głosów (53,69% ważnych głosów), co zapewniło mu 140 mandatów w parlamencie .

Drugie miejsce zajęła lista „Aleksandar Vučić – Ujedinjena Srbija” („Aleksandar Vučić – Zjednoczona Serbia”), zdobywając 1 731 323 głosy (ok. 39,48% ważnych głosów), czyli o ponad 623 tysiące głosów mniej od zwycięzców. Wynik ten przełożył się na 103 miejsca w Zgromadzeniu Narodowym - co oznacza dotkliwą stratę w porównaniu z poprzednią kadencją z 2023 roku, kiedy obóz ten dysponował 129 mandatami.

Od katastrofy w Nowym Sadzie do wyborczego triumfu

Zwycięstwo „Listy Studenckiej” to bezpośredni efekt trwających niemal dwa lata masowych protestów społecznych. Ich zapalnikiem była katastrofa budowlana na dworcu kolejowym w Nowym Sadzie 1 listopada 2024 roku, gdzie zawalenie się betonowego zadaszenia na świeżo wyremontowanym obiekcie doprowadziło do śmierci 16 osób. Tragedia ta stała się dla Serbów symbolem systemowej korupcji, nepotyzmu i braku nadzoru nad wielkimi inwestycjami publicznymi.

Początkowe demonstracje studenckie i blokady uczelni szybko przerodziły się w ogólnokrajowy ruch obywatelski domagający się pociągnięcia winnych do odpowiedzialności, odpolitycznienia instytucji oraz rozpisania przedterminowych wyborów. Pod presją ulicy 9 września 2026 roku Aleksandar Vučić rozwiązał parlament, a następnie ustąpił z urzędu prezydenta, by osobiście poprowadzić obóz rządzący w kampanii jako kandydat na premiera.

Sama „Studentska lista” przyjęła unikalną w skali europejskiej formułę. Pomimo nazwy na liście nie znaleźli się sami studenci, lecz 250 bezpartyjnych ekspertów – profesorów akademickich, lekarzy, prawników, artystów i aktywistów, którzy wcześniej nie pełnili wysokich funkcji politycznych i byli wyłaniani oddolnie przez plena uniwersyteckie w całym kraju. Większość dotychczasowych partii opozycyjnych zdecydowała się nie wystawiać własnych list, aby nie rozpraszać głosów i w pełni wesprzeć ruch studencki. Kampania nowego bloku opierała się na tzw. „11 punktach” i skupiła się na kwestiach wewnętrznych: walce z korupcją i przestępczością zorganizowaną, przywróceniu praworządności, uwolnieniu mediów publicznych oraz reformie edukacji, ochrony zdrowia i polityki mieszkaniowej.

Co dalej? Kolejne kroki konstytucyjne i wyzwania przed nowym rządem

Aleksandar Vučić uznał porażkę swojego ugrupowania jeszcze w wieczór wyborczy 25 października, co potwierdziło pokojowe przekazanie władzy po 14 latach rządów SNS. Zatwierdzenie ostatecznych wyników przez RIK uruchamia teraz ścisły kalendarz konstytucyjny. W ciągu 10 dni od publikacji zbiorczego raportu (czyli najpóźniej do 15 listopada) komisja wyborcza formalnie przyzna mandaty poselskie kandydatom według kolejności na listach. Następnie ustępująca przewodnicząca Zgromadzenia Narodowego Ana Brnabić ma maksymalnie 30 dni od ogłoszenia ostatecznych wyników (do 5 grudnia) na zwołanie sesji inauguracyjnej nowego parlamentu, której tradycyjnie przewodniczyć będzie najstarszy wiekiem deputowany. Z zapowiedzi politycznych wynika jednak, że pierwsze posiedzenie może odbyć się znacznie szybciej, już w połowie listopada.

Po oficjalnym ukonstytuowaniu się parlamentu i weryfikacji mandatów rozpocznie się ustawowy, 90-dniowy termin na sformowanie nowego rządu, który według zapowiedzi ruchu studenckiego ma mieć charakter ekspercki i przejściowy. Przed nową większością stoi przy tym jeszcze jedno kluczowe wyzwanie wyborcze: po wrześniowej rezygnacji Aleksandra Vučicia obowiązki głowy państwa pełni tymczasowo Ana Brnabić, a zgodnie z serbską konstytucją jeszcze przed końcem grudnia 2026 roku muszą odbyć się przedterminowe wybory prezydenckie.

Zwycięstwo studentów zostało entuzjastycznie przyjęte przez instytucje unijne jako szansa na odblokowanie integracji europejskiej Serbii i przywrócenie standardów demokratycznych. Sam ruch unikał jednak w kampanii jednoznacznych deklaracji geopolitycznych, aby utrzymać pod jednym szyldem zarówno wyborców prozachodnich, jak i konserwatywnych. Przedstawiciele „Listy Studenckiej” zapowiedzieli utrzymanie dotychczasowego kursu w polityce zagranicznej - w tym wsparcie dla integralności terytorialnej Ukrainy, ale przy jednoczesnym sprzeciwie wobec nakładania sankcji na Rosję.