Spis treści
„Pan Weto” wkracza do gry na wypadek przegranej
Jak podaje portal The Hill, opierając się na przedwyborczych wypowiedziach prezydenta, Donald Trump wydaje się przygotowywać na scenariusz, w którym Republikanie tracą parlamentarną większość. W rozmowie z publicystką „The New York Post” Mirandą Devine w podcaście „Pod Force One”, której fragmenty wyemitowano również w telewizji Fox News, amerykański przywódca nakreślił swoją strategię na wypadek zwycięstwa Partii Demokratycznej.
„Cóż, jeśli tak się stanie, chyba zostanę panem Weto. Nie pozwolę im przejść” – zadeklarował Trump. Prezydent wyjaśnił, że spodziewa się impasu, w którym będzie regularnie odrzucał ustawy przesyłane z Kapitolu. Jego zdaniem taka polityczna blokada potrwałaby miesiąc lub dwa, po czym Demokraci zostaliby zmuszeni do ustępstw, a obie strony musiałyby wypracować kompromisowe układy.
Sondaże bezlitosne dla Republikanów
Wypowiedzi prezydenta zbiegają się w czasie z bardzo niekorzystnymi dla jego partii prognozami wyborczymi. Zgodnie z najnowszymi danymi ośrodka analitycznego Decision Desk HQ (DDHQ), współpracującego z redakcją The Hill, Partia Demokratyczna ma obecnie 83 procent szans na przejęcie kontroli nad Izbą Reprezentantów. Szanse Republikanów na utrzymanie tam większości oceniono zaledwie na 17 procent.
Sytuacja w Senacie również wygląda dla obozu rządzącego pesymistycznie. Według przewidywań DDHQ, Demokraci mają 63 procent szans na odzyskanie kontroli nad wyższą izbą amerykańskiego parlamentu, przy zaledwie 37-procentowych szansach Republikanów. Oznacza to, że scenariusz podzielonego rządu staje się przed wtorkowym głosowaniem niezwykle prawdopodobny.
Historia prezydenckich blokad w pierwszej i drugiej kadencji
Donald Trump miał już do czynienia z podobną dynamiką władzy. Podczas obu swoich kadencji przez pierwsze dwa lata mógł liczyć na Kongres kontrolowany przez Republikanów. W 2019 roku, po swoich pierwszych wyborach połówkowych, stracił jednak przychylność Izby Reprezentantów. To właśnie wtedy zaczął najaktywniej korzystać z prezydenckiego weta, by powstrzymywać kluczowe inicjatywy ówczesnej opozycji.
W tamtym okresie odrzucił między innymi rezolucję uderzającą w jego deklarację o stanie wyjątkowym w związku z budową muru na granicy z Meksykiem, a także ustawy ograniczające jego uprawnienia wojenne wobec Iranu oraz wsparcie dla Arabii Saudyjskiej w Jemenie. Jak przypominają amerykańskie media, w trakcie obecnej, drugiej kadencji Trump zawetował do tej pory tylko dwie ustawy, podczas gdy w pierwszej było ich łącznie dziesięć. W żadnym z opisywanych przypadków Demokraci nie zebrali wymaganej większości dwóch trzecich głosów, by przełamać prezydenckie weto.
Stawka wyborów połówkowych w Waszyngtonie
Amerykańskie wybory połówkowe (midterm elections), odbywające się zawsze w połowie czteroletniej kadencji prezydenckiej, stanowią bezpośrednie referendum oceniające rządy głowy państwa. We wtorkowym głosowaniu amerykańscy obywatele wybiorą wszystkich 435 członków Izby Reprezentantów oraz 35 ze 100 członków Senatu.
Utrata kontroli nad Kongresem przez Partię Republikańską oznaczałaby dla administracji Trumpa drastyczne ograniczenie możliwości forsowania własnych reform legislacyjnych i zmusiłaby Biały Dom do trudnych, politycznych negocjacji. Prezydent już teraz otwarcie komunikuje, że w przypadku takiego rozstrzygnięcia to właśnie rygorystyczne stosowanie weta stanie się jego głównym narzędziem w walce o utrzymanie kierunku swojej polityki.