- Premier Tusk, w rocznicę „krwawej niedzieli”, ogłosił budowę w Warszawie Muru Pamięci dla zidentyfikowanych ofiar wojen XX wieku na Ukrainie.
- Nazwał zbrodnię wołyńską „ludobójstwem” i podkreślił obowiązek Polski do przywrócenia tożsamości oraz godnego pochówku zamordowanym.
- Odkryj, jak te mocne słowa są kluczowym sygnałem dla Ukrainy i dlaczego prawda historyczna buduje fundament przyszłej solidarności.
82. rocznica tzw. krwawej niedzieli stała się okazją do jednego z najmocniejszych wystąpień Donalda Tuska dotyczących relacji polsko-ukraińskich i pamięci o zbrodni wołyńskiej. Premier nie tylko zapowiedział kolejne działania państwa na rzecz upamiętnienia ofiar, ale również wyraźnie zaznaczył, że droga do pełnego pojednania prowadzi przez uznanie historycznej prawdy.
11 lipca obchodzony jest Narodowy Dzień Pamięci Ofiar Ludobójstwa dokonanego przez ukraińskich nacjonalistów na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej. To właśnie tego dnia w 1943 roku doszło do tzw. krwawej niedzieli – kulminacyjnego momentu rzezi wołyńskiej, podczas której oddziały UPA zaatakowały około 150 polskich miejscowości na Wołyniu.
Tusk: to było ludobójstwo
W opublikowanym w mediach społecznościowych nagraniu Donald Tusk jednoznacznie nazwał zbrodnię wołyńską „ludobójstwem dokonanym przez ukraińskich nacjonalistów na Polakach i obywatelach polskich innych narodowości”.
Premier podkreślił, że ofiary nie mogą pozostać anonimowe, a państwo polskie ma obowiązek doprowadzić do ich godnego pochówku.
Zamordowani nie mogą pozostać bezimienni, nie mogą zostać bez godnego pochówku. Pamięć o nich to nasz wspólny obowiązek wobec ich bliskich, wobec narodu i państwa polskiego – powiedział szef rządu.
Przypomniał również, że rząd doprowadził do wznowienia – po latach przerwy – poszukiwań oraz ekshumacji ofiar zbrodni wołyńskiej, a także innych Polaków zamordowanych podczas wojen XX wieku na terenach dzisiejszej Ukrainy, których szczątki dotąd nie zostały godnie pochowane.
W Warszawie powstanie Mur Pamięci
Jednym z najważniejszych elementów rządowej inicjatywy ma być stworzenie nowego miejsca pamięci w stolicy. Donald Tusk zapowiedział budowę Muru Pamięci, na którym znajdą się nazwiska wszystkich odnalezionych i zidentyfikowanych ofiar wojen XX wieku na terenach Ukrainy. Obok pomnika ma płonąć wieczny ogień.
Dlatego w Warszawie stanie Mur Pamięci z wiecznym ogniem i nazwiskami każdej odnalezionej i zidentyfikowanej ofiary. Rzeczpospolita nie zapomni o żadnej z nich – zapowiedział premier.
Mur Pamięci będzie kolejnym miejscem upamiętniającym ofiary zbrodni wołyńskiej. Obecnie trwa także tworzenie Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej w Chełmie. W wielu polskich miastach znajdują się już pomniki i tablice poświęcone zamordowanym, m.in. w Warszawie, Lublinie, Krakowie, Gdańsku czy Gdyni.
Najmocniejsze słowa padły pod adresem Ukrainy
Najbardziej wybrzmiał jednak fragment przemówienia dotyczący przyszłości relacji polsko-ukraińskich. Donald Tusk podkreślił, że doświadczenie powojennej Europy pokazuje, iż pojednanie jest możliwe tylko wtedy, gdy strony są gotowe nazwać historię po imieniu.
Europa pokoju i wzajemnego szacunku, Europa pojednana po II wojnie światowej, była możliwa dzięki prawdzie i nazywaniu rzeczy po imieniu. Kto chce przyłączyć się do tej wspólnoty, musi być na tę prawdę gotowy – powiedział premier.
Słowa te można odczytywać jako jasny sygnał wobec Ukrainy, która zabiega o członkostwo w Unii Europejskiej. Od lat jednym z najtrudniejszych tematów w relacjach Warszawy i Kijowa pozostają kwestie ekshumacji ofiar oraz oceny działalności OUN i UPA.
„Pamięć nie może być sługą nienawiści”
Premier zaznaczył jednocześnie, że przypominanie o zbrodni wołyńskiej nie powinno prowadzić do budowania nowych podziałów między narodami.
Odpowiedzią na nacjonalizm nie może być więcej nacjonalizmu. Pamięć i prawda muszą nam pomóc w budowie lepszej przyszłości, bez nienawiści i bez pogardy – mówił.
Jak dodał, Polska i Ukraina pozostają dziś odpowiedzialne za bezpieczeństwo całej Europy, jednak trwała współpraca może opierać się wyłącznie na prawdzie historycznej.
Jesteśmy dziś odpowiedzialni za naszą przyszłość i bezpieczeństwo naszych dzieci i wnuków. To wspólna odpowiedzialność Polski, Ukrainy i Europy. Potrzebujemy dziś solidarności wobec wspólnych zagrożeń, a solidarność zbudowana jest na fundamencie prawdy, pamięci i nadziei – podsumował Donald Tusk.
Zbrodnia wołyńska do dziś dzieli Polskę i Ukrainę
Termin zbrodnia wołyńska odnosi się do masowych mordów dokonywanych na polskiej ludności cywilnej przez nacjonalistów ukraińskich z Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów (OUN), Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA) oraz innych formacji. Zbrodnie miały miejsce przede wszystkim na Wołyniu, ale również w Małopolsce Wschodniej oraz na terenach dzisiejszych województw lubelskiego i podkarpackiego.
Według szacunków polskich historyków zginęło około 100 tys. Polaków, głównie kobiet, dzieci i osób starszych. Tysiące osób zostały zmuszone do opuszczenia swoich domów. Od 2025 roku 11 lipca jest obchodzony jako Narodowy Dzień Pamięci o Polakach – Ofiarach Ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na ziemiach wschodnich II Rzeczypospolitej Polskiej.
Podcasty
Playlisty tematyczne
