- Marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty ogłosił rozpoczęcie procedury wyboru nowych sędziów-członków KRS z powodu zbliżającego się końca kadencji obecnych.
- Obecne przepisy dotyczące wyboru sędziowskich członków KRS przez Sejm są krytykowane jako upolityczniające i niezgodne z trójpodziałem władzy, co wpływa na status "neosędziów".
- Nowelizacja zakłada wybór sędziów-członków KRS przez wszystkich sędziów, a Marszałek Sejmu zaapelował do prezydenta o jej podpisanie, zapowiadając jednocześnie rozpoczęcie procedury wyboru na podstawie obowiązujących przepisów w przypadku braku decyzji.
W środę 11 lutego, w Monitorze Polskim, opublikowano obwieszczenie Marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego, które oficjalnie zapoczątkowuje procedurę zgłaszania kandydatów na członków KRS wybieranych spośród sędziów. Dotyczy to sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych. Działanie to jest konieczne ze względu na fakt, że kadencja obecnych sędziów-członków KRS dobiega końca 12 maja bieżącego roku.
Obecne przepisy, które regulują wybór sędziowskich członków KRS, pochodzą z nowelizacji z grudnia 2017 roku i stanowią, że to Sejm dokonuje wyboru tych członków. To rozwiązanie budzi wiele kontrowersji. Krytycy twierdzą, że prowadzi ono do upolitycznienia KRS, która powinna stać na straży niezależności sądów, oraz jest sprzeczne z konstytucyjną zasadą trójpodziału władz. Konsekwencją tego jest kwestionowanie statusu sędziów powoływanych przy udziale KRS od 2018 roku (tzw. neosędziów). Wskazuje się na wadliwą procedurę nominacyjną, która, według obecnych władz i orzeczeń TSUE, ETPC oraz Sądu Najwyższego, narusza standardy niezależności sądownictwa.
Apel Czarzastego
Na biurku prezydenta Karola Nawrockiego znajduje się nowelizacja ustawy o KRS, która zakłada fundamentalną zmianę w sposobie wyboru sędziowskich członków. Zamiast Sejmu, to wszyscy sędziowie mieliby dokonywać wyboru w głosowaniu przeprowadzonym przez Państwową Komisję Wyborczą. Marszałek Czarzasty we wtorek zaapelował do prezydenta o podpisanie tej noweli, jednocześnie zapowiadając, że w przypadku braku decyzji w ciągu dwóch dni, rozpocznie procedurę wyboru na podstawie obowiązującego prawa. Podkreślił, że działa praworządnie, choć ocenił obecne przepisy jako niedobre i prowadzące do krzywdy obywateli.
Czarzasty nie gryzł się w język po spotkaniu z prezydentem. Mówi wprost
Marszałek Czarzasty argumentował, że obecne przepisy są przyczyną podważania wyroków wydanych przez składy orzecznicze z udziałem sędziów powołanych przez KRS w jej obecnym kształcie.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami, Sejm wybiera 15 sędziów-członków KRS na wspólną, czteroletnią kadencję. Kandydatów mogą zgłaszać grupy 2 tysięcy obywateli lub 25 wciąż orzekających sędziów. Zgłoszenia te trafiają do Marszałka Sejmu w ciągu 30 dni od ogłoszenia procedury. Następnie Marszałek przekazuje zgłoszenia posłom i zwraca się do klubów poselskich o wskazanie kandydatów (nie więcej niż 9 na klub). Jeśli liczba wskazanych kandydatów jest mniejsza niż 15, pozostałych uzupełnia Prezydium Sejmu. Właściwa komisja sejmowa ustala listę 15 kandydatów, uwzględniając co najmniej jednego kandydata z każdego klubu poselskiego. Ostateczny wybór członków KRS odbywa się w Sejmie większością 3/5 głosów przy obecności co najmniej połowy ustawowej liczby posłów.
Przepisy te, przyjęte w grudniu 2017 roku za rządów Zjednoczonej Prawicy, były ostro krytykowane przez ówczesną opozycję i niektóre środowiska prawnicze.
Apel Żurka
Minister Sprawiedliwości Waldemar Żurek, komentując obwieszczenie Marszałka Sejmu, podkreślił, że rozpoczęcie procedury jest konieczne ze względu na obowiązujące prawo, a także ze względu na sygnały z Kancelarii Prezydenta, sugerujące możliwość zawetowania nowelizacji.
- Dzisiaj nadchodzi dla nas czas próby. Jeżeli środowisko sędziowskie zmobilizuje się i oddolnie wybierze najlepszych kandydatów z różnych sądów: Sądu Najwyższego, wojskowych, administracyjnych i sądów powszechnych, wierzę w to, że większość demokratyczna uszanuje ten wybór i w ten sposób będziemy mogli wreszcie próbować odbudować Krajową Radę Sądownictwa, która będzie spełniać wymogi naszej konstytucji i która będzie organem tak niezależnym, jak inne organy w Europie, które tę rolę wykonują – powiedział.
Minister zaapelował o "rozwagę" i "sędziowską aktywność", aby "racjonalnie podejść do przywracania praworządności". Dodał, że "Ratujemy co się da. Jeżeli środowisko się zmobilizuje, jeżeli demokratyczni politycy uszanują ten wybór, jesteśmy w stanie krok po kroku odbudowywać instytucje, które są niezwykle ważne dla państwa prawa".
Proponowane zmiany
Przyjęta przez Sejm 23 stycznia nowelizacja ustawy o KRS (oraz powiązana z nią nowela Kodeksu wyborczego) zakłada, że 15 sędziów-członków KRS będzie wybieranych przez wszystkich sędziów w bezpośrednich i tajnych wyborach, organizowanych przez Państwową Komisję Wyborczą. Celem tej zmiany, według Ministerstwa Sprawiedliwości, jest odebranie politykom wpływu na radę i przywrócenie jej niezależności poprzez oddanie głosu środowisku sędziowskiemu.
Nowa KRS ma mieć reprezentację wszystkich rodzajów i szczebli sądów, w tym sędziów sądów powszechnych (apelacyjnych, okręgowych i rejonowych), sądu wojskowego, Sądu Najwyższego, Naczelnego Sądu Administracyjnego i wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Jest to drugie podejście obecnej koalicji rządzącej do reformy KRS. Pierwsza próba, przygotowana przez poprzedniego szefa MS Adama Bodnara, została uchwalona latem 2024 roku, ale prezydent Andrzej Duda skierował ją do Trybunału Konstytucyjnego, który w listopadzie ubiegłego roku orzekł o jej niekonstytucyjności.
Marszałek Sejmu podkreślił, że w przypadku podpisania nowelizacji przez prezydenta, procedura wyboru sędziów-członków KRS zostanie zmieniona, a czynności podjęte na podstawie obecnych przepisów, zmierzające do wyboru nowych sędziów, nie będą wywoływały skutków prawnych. Sytuacja ta stawia polski wymiar sprawiedliwości w punkcie zwrotnym, oczekując na kluczowe decyzje, które zadecydują o przyszłym kształcie Krajowej Rady Sądownictwa.
W naszej galerii zobaczysz, jak zmieniał się Włodzimierz Czarzasty:
32
Podcasty
Playlisty tematyczne
