- PSL proponuje jednorazową wymianę całego składu Trybunału Konstytucyjnego po zmianie konstytucji
- Obecni sędziowie mieliby zostać przeniesieni w stan spoczynku decyzją Zgromadzenia Narodowego
- Piętnastu nowych sędziów miałoby zostać wybranych większością dwóch trzecich głosów
- Projekt musi zostać poparty przez co najmniej 92 posłów i przejść tryb przewidziany dla zmiany konstytucji
PSL proponuje wymianę całego składu Trybunału
Przedstawiona na początku listopada 2026 roku propozycja PSL zakłada zmianę konstytucji i jednorazową wymianę całego składu Trybunału Konstytucyjnego. Autorzy inicjatywy, w tym prezes PSL Władysław Kosiniak-Kamysz i Krzysztof Paszyk, przekonują, że ma to zakończyć trwający od lat spór o status i sposób działania Trybunału.
Projekt zakłada, że obecna sytuacja w Trybunale uniemożliwia mu wykonywanie zadań. Urzędujący sędziowie mieliby przejść w stan spoczynku, a ich miejsce zająłby nowy skład złożony z 15 sędziów.
Nowych sędziów wybrałoby Zgromadzenie Narodowe
Nowych sędziów miałoby wybrać Zgromadzenie Narodowe, czyli Sejm i Senat obradujące wspólnie. PSL proponuje, by do wyboru potrzebna była większość dwóch trzecich głosów. Ma to sprzyjać porozumieniu ponad podziałami i ograniczyć ryzyko, że o obsadzie Trybunału będzie decydować wyłącznie aktualna większość rządząca.
Według opublikowanych założeń kandydatów miałby zgłaszać marszałek Sejmu po zasięgnięciu opinii m.in. pierwszego prezesa Sądu Najwyższego i prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W „Porannym Ringu” Paszyk zaznaczył jednak, że PSL jest gotowe rozmawiać o szczegółach, w tym o tym, czy sędziów powinno wybierać Zgromadzenie Narodowe, czy sam Sejm.
Najpierw konsultacje nad projektem
Paszyk podkreślał, że projekt jest propozycją wyjściową, a nie gotowym rozwiązaniem. PSL zapowiedziało powołanie zespołu parlamentarnego, który ma rozmawiać z ekspertami. Planowane są także konsultacje w Kancelarii Prezydenta oraz wysłuchanie publiczne organizowane przez klub PSL i Piotra Zgorzelskiego.
Paszyk ocenił, że bez dalszych działań będą narastać wątpliwości co do działania Trybunału. Ostrzegł też przed konfliktem, który mógłby sparaliżować funkcjonowanie wymiaru sprawiedliwości. Nie przesądzał jednak, czy obecny spór doprowadziłby do powstania dwóch konkurencyjnych Trybunałów.
Do zmiany konstytucji potrzeba szerokiego poparcia
Realizacja planu wymagałaby zmiany konstytucji. Projekt takiej zmiany może wnieść grupa co najmniej 92 posłów, a następnie musi on przejść tryb przewidziany dla nowelizacji ustawy zasadniczej. W praktyce oznacza to konieczność zdobycia znacznie szerszego poparcia niż głosy samego PSL.
Trybunał ocenia, czy ustawy i inne akty prawne są zgodne z konstytucją, dlatego sposób jego funkcjonowania wpływa na cały system prawny. PSL przekonuje, że propozycja ma odbudować zaufanie do tej instytucji. Jej ostateczny kształt ma zależeć od konsultacji z politykami i ekspertami.
O tym, i nie tylko, możesz posłuchać poniżej: