Prof. Elżbieta Mączyńska

i

Autor: Tomasz Radzik Prof. Elżbieta Mączyńska Prezes Polskiego Towarzystwa Ekonomicznego

Prof. Mączyńska komentuje: Nie stawka, ale złożoność VAT jest problemem

2016-09-27 4:00

Prof. Elżbieta Mączyńska ocenia sytem podatkowy w Polsce. Czy zmiany proponowane przez PiS są dobrym pomysłem?

"Super Express": - PiS zapowiada, że 23-proc. VAT zostanie utrzymany do końca 2018 roku. Środowiska lewicowe zwracają uwagę, że tak wysoki podatek od towarów i usług jest wyjątkowo niesprawiedliwy społecznie i uderza w osoby najbiedniejsze nieproporcjonalnie bardziej niż w osoby majętne. W imię sprawiedliwości społecznej VAT należałoby obniżyć?

Prof. Elżbieta Mączyńska: - To wcale nie jest takie oczywiste. Podatek VAT jest bardzo zróżnicowany w zależności od towarów i usług. Rzeczywiście, uderza on w rodziców, ponieważ artykuły dla dzieci objęte są najwyższą stawką, ale z kolei na artykuły spożywcze, a więc pierwszej potrzeby, obowiązuje bardzo niska stawka VAT. To bardzo ważne, ponieważ im biedniejsza rodzina, tym większy udział w ich wydatkach stanowią te akurat towary. Nie jest więc tak, że podatek VAT w Polsce jednoznacznie uderza w osoby gorzej sytuowane.

- Ale i tak cokolwiek kupujemy czy z jakiejkolwiek usługi korzystamy, płacimy VAT. Często w najwyższej stawce. Mimo wszystko nie przyniosłoby większej ulgi biedniejszym, gdyby go znacząco obniżyć?

- Uważam, że do rozwiązywania problemów społecznych podstawowym narzędziem nie powinien być podatek VAT, ale inne regulacje. Jest ich wystarczająco dużo. Zresztą problemem VAT wcale nie jest jego wysokość, ale gmatwanina stawek, przepisów i interpretacji, które wokół tego podatku narosły. W tym wszystkim bardzo łatwo jest znaleźć rozwiązania, które pozwalają na ominięcie należnego podatku.

- PiS co prawda utrzymuje stawki VAT, ale przy okazji zamierza uszczelnić ten podatek, by do budżetu wpływały należne kwoty. Da radę?

- Prawda jest taka, że im bardziej złożony będzie system, tym trudniej będzie go uszczelnić. Najprostszym rozwiązaniem na pewno byłoby ujednolicenie stawek.

- Liniowy VAT?

- Tak, ale to z kolei rodzi problemy. Wspomnieliśmy już, że na żywność obecnie obowiązuje niski podatek. Ujednolicając VAT, trzeba by go podwyższyć. Wtedy trzeba by poszukać rozwiązań na złagodzenie tego rozwiązania i są takie możliwości. A ten labirynt, którym jest system VAT, sprawia, że małym i średnim przedsiębiorstwom bardzo łatwo jest wpaść w pułapki podatkowe. Nie dość, że jest on nieprzejrzysty i nadmiernie złożony, to nieustannie zmieniają się regulacje i ich interpretacje.

- A i każdy urząd skarbowy stosuje własne interpretacje.

- Właśnie. Weźmy chociażby taką usługę, jak założenie markizy na balkonie. Mnogość interpretacji i język, jakim są ona zapisane, sprawia, że niezwykle trudno je zrozumieć zwykłemu śmiertelnikowi. Większość przedsiębiorców nie jest ich w stanie zrozumieć. Zatrudnia więc fachowców, którzy pomagają im rozeznać się w tym wszystkim. A to z kolei zwiększa ich koszty operacyjne i zmniejsza konkurencyjność. Ale inaczej bardzo łatwo jest w tym wszystkim popełnić błąd. Z drugiej zaś strony tym, którzy chcą złagodzić sobie dolegliwości podatkowe, bardzo łatwo jest to zrobić. Zwłaszcza kiedy ma się pieniądze na dobrych księgowych. Warto w tym miejscu podkreślić, że w ostatnich latach dynamika wpływów z podatku VAT była niższa niż PKB.

- I co to oznacza?

- Oznacza to ni mniej, ni więcej, że dziury w tym systemie są ogromne i bardzo wielu płatnikom VAT udaje się go uniknąć. Stąd słynne historie z eksportem, który odbywał się wyłącznie na papierze, a nie w rzeczywistości, by uniknąć płacenia VAT. To się z kolei przekłada na wielkie straty budżetowe. A jeśli budżet ponosi straty, to i społeczeństwo też. W końcu to z budżetu finansowana jest służba zdrowia, edukacja czy kultura. Dlatego jeszcze raz chciałabym podkreślić, że aby uszczelnić system VAT, trzeba go przede wszystkim znacząco uprościć.

Grupa ZPR Media sprzeciwia się głoszeniu opinii noszących znamiona mowy nienawiści przepełnionych pogardą czy agresją. Jeśli widzisz komentarz, który jest hejtem, powiadom nas o tym, klikając zgłoś. Więcej w REGULAMINIE