- Państwowa Komisja Wyborcza zwróciła się do Marszałka Sejmu z wnioskiem o modyfikację liczby posłów wybieranych w niektórych okręgach, wskazując na niezgodność obecnego podziału z Kodeksem wyborczym.
- PKW podkreśla, że obecny stan, utrzymujący się od 2011 roku, narusza zasadę równości wyborów poprzez narastanie różnic w sile głosu wyborców w zależności od miejsca zamieszkania, co wynika ze zmian demograficznych.
- Podobna nowelizacja Kodeksu wyborczego, mająca na celu m.in. zmianę liczby posłów w okręgach, została zawetowana przez Prezydenta Karola Nawrockiego w październiku ubiegłego roku, co świadczy o politycznych wyzwaniach związanych z wprowadzeniem tych korekt.
PKW oficjalnie wystąpiła do marszałka Sejmu, Włodzimierza Czarzastego, z żądaniem wprowadzenia korekt w liczbie mandatów poselskich przypisanych do niektórych okręgów wyborczych. Zgodnie ze stanowiskiem PKW, obecny kształt podziału na okręgi, zawarty w załącznikach do obowiązującej ustawy, jest niezgodny z regulacjami Kodeksu wyborczego.
W piśmie skierowanym do Marszałka Sejmu we wtorek, PKW szczegółowo uzasadniła swoje stanowisko. Powołała się na Kodeks wyborczy, który nakłada na Komisję obowiązek przedkładania Sejmowi propozycji modyfikacji granic okręgów wyborczych oraz liczby przypisanych im mandatów poselskich. Taka konieczność powstaje w sytuacji zmian w podziale terytorialnym kraju lub w przypadku wahań liczby mieszkańców w danym okręgu lub na terenie całego państwa. PKW jednoznacznie stwierdziła, że „Aktualny podział na okręgi wyborcze określone w załącznikach do ustawy narusza przepisy Kodeksu wyborczego”. W konsekwencji, Komisja uznała za niezbędne wprowadzenie zmian w dystrybucji mandatów poselskich.
Proponowane zmiany
Analiza przeprowadzona przez PKW, koncentrująca się na relacji między liczbą mandatów a liczbą mieszkańców w poszczególnych okręgach, wykazała potrzebę korekt w ich alokacji. Proponowane zmiany dotyczą 23 spośród 41 istniejących okręgów wyborczych. Najistotniejsza proponowana modyfikacja dotyczy okręgu Warszawa II, określanego potocznie jako „obwarzanek warszawski”, gdzie PKW postuluje zwiększenie liczby mandatów o trzy, co oznaczałoby wzrost z 12 do 15 posłów. Analogicznie, dla okręgu wrocławskiego, przewiduje się zwiększenie reprezentacji o dwóch posłów, do 16. W odniesieniu do pozostałych okręgów, objętych propozycjami zmian, korekty te polegałyby na dodaniu lub odjęciu jednego mandatu.
PKW przedstawiła również propozycje dotyczące modyfikacji ordynacji wyborczej do Senatu. Zgodnie z jej oceną, „w województwach małopolskim i mazowieckim liczba wybieranych senatorów jest zbyt niska, a w województwie śląskim zbyt wysoka”. Komisja zwróciła uwagę na dysproporcję między województwem podkarpackim a lubelskim: mimo większej populacji Podkarpacia, wybiera się tam 5 senatorów, podczas gdy na Lubelszczyźnie 6. PKW podkreśliła, że choć ta konkretna sytuacja nie jest sprzeczna z Kodeksem wyborczym, to jednak budzi pewne zastrzeżenia.
Zasada równości wyborów
W swoim piśmie do marszałka Sejmu, PKW przypomniała o obowiązujących terminach, wskazując, że „Sejm dokonuje zmian w podziale na okręgi wyborcze nie później niż na 3 miesiące przed dniem, w którym upływa termin zarządzenia wyborów do Sejmu”. Oznacza to, że w kontekście zbliżających się wyborów parlamentarnych, termin ten przypada na 15 sierpnia 2027 roku, a ostateczna data wprowadzenia zmian w podziale okręgów to 15 maja 2027 roku. Wniosek został podpisany przez przewodniczącego Komisji, Sylwestra Marciniaka. Komisja podkreśliła, że „dostosowanie liczby wybieranych posłów w okręgach wyborczych do zmian liczby mieszkańców jest potrzebne dla zapewnienia realizacji zasady równości wyborów, która wymaga, aby przy ustalaniu reprezentacji parlamentarnej stosować jednolitą normę przedstawicielstwa”.
Burza po słowach Kaczyńskiego o UE. Premier Tusk reaguje! Jego słowa mrożą krew w żyłach
Zaznaczono również, że „Utrzymywanie nieaktualnego rozkładu mandatów w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej od 2011 r., mimo zmian demograficznych oraz postulatów i wniosków o zmianę Państwowej Komisji Wyborczej składanych od 2014 r., prowadzi do narastania różnic w sile głosu wyborców zależnie od miejsca ich zamieszkania”.
Prezydenckie weto
Należy przypomnieć, że 15 października ubiegłego roku Prezydent Karol Nawrocki zawetował nowelizację Kodeksu wyborczego. Projekt ten zakładał między innymi modyfikację liczby posłów wybieranych w poszczególnych okręgach oraz zmiany w zasadach tworzenia obwodów głosowania. Uzasadniając swoją decyzję w nagraniu opublikowanym na platformie X, Prezydent stwierdził, że „nie można wprowadzać głębokich zmian w administracji wyborczej, bez przekonującej analizy ich skutków” oraz że niedopuszczalne jest „wywoływanie” zmianami „emocji społecznych” czy „zmienianie reguł gry na zaledwie jeden rok przed wyborami parlamentarnymi”.
Zawetowana nowelizacja przewidywała, że Państwowa Komisja Wyborcza corocznie, do 30 listopada, ogłaszałaby w formie obwieszczenia liczbę posłów wybieranych w każdym okręgu. W przypadku niewypełnienia tego obowiązku przez PKW, decyzję w tej kwestii miałby podejmować Naczelny Sąd Administracyjny. Określanie wiążącej normy przedstawicielskiej dla posłów w okręgach miało bazować na danych z Centralnego Rejestru Wyborców, aktualnych na koniec trzeciego kwartału roku ogłoszenia. Prezydent Nawrocki skrytykował ten mechanizm, twierdząc, że nowela „zamiast jasnego zapisania podziałów mandatów w ustawie, wprowadzono mechanizm przesuwania mandatów między okręgami w drodze urzędniczego obwieszczenia” PKW. Podkreślił również, że „Wybory są fundamentem demokracji. Ich reguły muszą być jasne, stabilne i budzić zaufanie obywateli”. Dodatkowo, projekt nowelizacji zakładał modyfikację zasad tworzenia obwodów głosowania, zmniejszając maksymalną liczbę mieszkańców przypadających na jeden obwód z 4 tysięcy do 3 tysięcy.
W naszej galerii zobaczysz, jak się zmieniał Włodzimierz Czarzasty:
32
Podcasty
Playlisty tematyczne
