- Helsińska Fundacja Praw Człowieka skierowała do Prokuratora Generalnego zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez prezes Trybunału Konstytucyjnego, Julię Przyłębską.
- Podejrzenie dotyczy bezprawnego kształtowania składów orzekających w Trybunale Konstytucyjnym w celu uzyskania określonych rozstrzygnięć w sprawach o kluczowym znaczeniu ustrojowym i politycznym.
- HFPC oparła swoje zawiadomienie na danych wskazujących na 885 zmian składów sędziowskich w latach 2015-2020 (z czego co najmniej 176 było z przyczyn innych niż standardowe), a bezprawne zmiany miały pojawiać się w sprawach ważnych dla ówczesnej większości parlamentarnej, dotyczących m.in. Krajowej Rady Sądownictwa, mediów publicznych i prawa łaski.
HFPC przekonuje, że w Trybunale Konstytucyjnym miały miejsce zmiany składów orzekających, które były sprzeczne z obowiązującym prawem. Decyzje w sprawach o dużym znaczeniu ustrojowym i politycznym, według oceny Fundacji, mogły być kierowane do składów, które gwarantowały większą przewidywalność ostatecznego rozstrzygnięcia. Zawiadomienie do Prokuratora Generalnego koncentruje się na podejrzeniu przestępstwa po stronie prezes TK Julii Przyłębskiej.
Punktem wyjścia dla działań Fundacji był wniosek o dostęp do informacji publicznej złożony przez HFPC w 2020 roku. Fundacja dążyła do uzyskania sygnatur spraw, w których dochodziło do zmian w składzie orzekającym. Jak informuje HFPC, dane te zostały udostępnione dopiero pod koniec grudnia 2025 roku (zgodnie z oryginalnym tekstem). Z analizy tych danych ma wynikać, że w latach 2015-2020 zmieniono skład sędziowski w 885 sprawach. Szczegółowa analiza pozwoliła na wskazanie co najmniej 176 postępowań, w których zmiany następowały z przyczyn innych niż śmierć sędziego lub zakończenie jego kadencji.
Kształtowanie składów orzekających
Fundacja podkreśla znaczenie samego mechanizmu przydziału sprawy do składu orzekającego. W jej ocenie, gdy decyzja o tym, kto rozpozna konkretną sprawę, zależy od uznania jednej osoby, znacząco wzrasta ryzyko doboru składu w sposób, który przesądza o wyniku postępowania. HFPC opisuje między innymi przypadki, w których przesłanki przewidziane w przepisach miały służyć jako pretekst do dodatkowych, niepowiązanych zmian personalnych. Wskazuje również na praktykę zmniejszania liczebności składu z pełnego do pięcioosobowego lub trzyosobowego.
Kontrowersje wokół nominacji Macieja Berka do TK. Sprawą zajmie się CBA?!
Z ustaleń Fundacji ma wynikać, że bezprawne zmiany składów orzekających pojawiały się w sprawach o dużej wadze dla ówczesnej większości parlamentarnej. Dotyczyły one między innymi kwestii związanych z Krajową Radą Sądownictwa, mediami publicznymi oraz granicami prezydenckiego prawa łaski. Jednocześnie HFPC wskazuje, że nie znalazła analogicznych spraw o podobnej wadze, w których większość w składzie mieliby sędziowie wybrani przez Sejm wcześniejszych kadencji.
Stanowisko Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka
Helsińska Fundacja Praw Człowieka wyraża swoje zaniepokojenie transparentnością i bezstronnością procesów w Trybunale. Adwokat Marcin Wolny z HFPC skomentował sytuację.
- Każdy, kto kieruje skargę, wniosek lub pytanie do Trybunału Konstytucyjnego, ma prawo oczekiwać, że o jego sprawie zdecyduje sędzia wyznaczony według jasnych, z góry ustalonych reguł, a nie dobrany pod z góry znany wynik. Zebrane przez nas dane każą się zastanowić, czy tak rzeczywiście było - ocenił.
Fundacja ocenia, że opisane działania mogły wyrządzić szkodę w interesie publicznym i prywatnym. Całość tych działań, zdaniem HFPC, może wypełniać znamiona czynu z Kodeksu karnego, dotyczącego przekroczenia uprawnień przez funkcjonariusza publicznego w celu osiągnięcia korzyści osobistej.
W naszej galerii zobaczysz Julie Przyłębską z Jarosławem Kaczyńskim:
1
Podcasty
Playlisty tematyczne
