- Główną przyczyną kontrowersji jest decyzja prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu jednostce wojskowej imienia "Bohaterów UPA", co spotkało się z ostrą krytyką w Polsce.
- Prezydent Karol Nawrocki, w reakcji na tę decyzję, zasugerował odebranie Wołodymyrowi Zełenskiemu Orderu Orła Białego, stwierdzając, że gloryfikowanie UPA czyni Ukrainę niegotową do bycia częścią rodziny europejskiej.
- Podczas gdy Prezydent Nawrocki i Premier Tusk wyrazili ostre potępienie, Ambasada RP w Kijowie początkowo zajęła bardziej wyważone stanowisko, uznając prawo Ukrainy do kształtowania pamięci historycznej, choć podkreślając polską wrażliwość (od czego MSZ później się zdystansowało).
Były prezydent Andrzej Duda, który odznaczył Wołodymyra Zełenskiego Orderem Orła Białego w 2022 roku, podkreślił, że okoliczności jego przyznania były wówczas inne.
- Wołodymyr Zełenski otrzymał Order Orła Białego w innym czasie i gdy warunki były inne. Teraz one się zmieniły i zachowanie Wołodymyra Zełenskiego także. I to wyraźnie - mówił w rozmowie z Onetem.
Duda zaznaczył, że obecna decyzja należy do prezydenta Karola Nawrockiego.
- Dziś wobec zaistniałych ostatnio faktów decyzja należy do pana prezydenta Nawrockiego. Oczywiście prezydent wysłucha opinii kapituły i z pewnością podejmując decyzję, weźmie pod uwagę wszelkie okoliczności i fakty. A te są różne – nie wszystkie pamiętane, nie wszystkie szerzej znane i nie wszystkie dostrzegane w obecnej atmosferze - stwierdził.
Jednostka imienia UPA
Źródłem obecnych napięć jest decyzja prezydenta Ukrainy Wołodymyra Zełenskiego o nadaniu jednej z ukraińskich jednostek wojskowych imienia "Bohaterów UPA". Posunięcie to spotkało się z falą krytyki ze strony polskich polityków. Premier Donald Tusk ocenił, że decyzja "jest niepokojąca z punktu widzenia naszych relacji i narusza naszą wrażliwość historyczną".
Nałęcz mówi, jak Polska powinna odpowiedzieć Zełenskiemu. „Ma zaboleć”
Prezydent Karol Nawrocki poszedł dalej, stwierdzając, że Ukraina, poprzez "gloryfikowanie bandytów, morderców z Ukraińskiej Powstańczej Armii, nie jest gotowa, aby być częścią rodziny europejskiej". W związku z tym, Nawrocki zasugerował odebranie Zełenskiemu Orderu Orła Białego, przyznanego mu w 2022 roku.
Stanowisko Ambasady RP w Kijowie i MSZ
W odmiennym tonie wypowiedziała się Ambasada RP w Kijowie. W odpowiedzi na kontrowersyjną decyzję Zełenskiego.
- Stoimy na stanowisku, że każde państwo ma prawo kształtować własną pamięć historyczną i wybierać swoich bohaterów, przy świadomości konsekwencji takich decyzji w relacjach międzynarodowych - przekazano Wirtualnej Polsce.
Ambasada zaznaczyła, że konsekwentnie informuje stronę ukraińską o polskim odbiorze działalności UPA oraz o negatywnych reakcjach społecznych w Polsce na gloryfikację postaci odpowiedzialnych za zbrodnie wojenne. Podkreślono jednocześnie, że Polska "nie zamierza narzucać innym interpretacji historii, jednak konsekwentnie zabiega o uwzględnianie polskiej wrażliwości historycznej w dialogu ze stroną ukraińską". Od tego oświadczenia dystansowało się później polskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych.
W naszej galerii zobaczysz, jak Andrzej Duda zaczyna pracę w nowym biurze: