- System tymczasowej ochrony UE dla Ukraińców wygasa w marcu 2027 roku. Unia Europejska uruchomiła ten system po inwazji Rosji w 2022 roku, zapewniając ponad 4 milionom obywateli Ukrainy legalny status pobytowy i dostęp do rynku pracy, ale jego obecny okres obowiązywania dobiega końca.
- Rząd Polski opowiada się za wyłączeniem ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym z ochrony oraz stopniowym ograniczaniem przywilejów uchodźców, dążąc do ich integracji w ramach standardowych przepisów migracyjnych. Polska jako jedyny kraj wdrożyła już strategię przejściową, umożliwiając Ukraińcom zmianę statusu na trzyletni pobyt czasowy (karty CUKR).
- Polska, będąc drugim krajem UE pod względem liczby przyjętych uchodźców, aktywnie negocjuje zmiany na forum unijnym, sprzeciwiając się jednocześnie wprowadzaniu kryteriów geograficznych do różnicowania statusu uchodźców, choć popiera wyłączenie mężczyzn w wieku poborowym.
Unia Europejska uruchomiła system tymczasowej ochrony natychmiast po rosyjskiej inwazji na Ukrainę w lutym 2022 roku. Rozwiązanie to, pierwotnie pomyślane jako odpowiedź kryzysowa, było corocznie przedłużane, zapewniając ponad 4 milionom obywateli Ukrainy legalny status pobytowy oraz dostęp do rynku pracy w państwach członkowskich. Umożliwiło to uniknięcie skomplikowanych procedur azylowych, gwarantując uchodźcom prawa zbliżone do tych, którymi cieszą się obywatele UE. Obecny okres ochrony wygasa w marcu 2027 roku.
Polskie postulaty
Rząd Polski jednoznacznie opowiada się za modyfikacją obecnych regulacji, postulując wyłączenie ukraińskich mężczyzn w wieku poborowym z zakresu tymczasowej ochrony na terenie Unii Europejskiej. Ponadto, Warszawa konsekwentnie wspiera ideę stopniowego ograniczania specjalnych przywilejów przyznanych uchodźcom z Ukrainy, dążąc do ich integracji w ramach standardowych ram prawnych dotyczących migracji. Jak informuje RMF FM, Polska od dłuższego czasu podkreśla konieczności wprowadzenia zmian legislacyjnych, aby system nie funkcjonował w obecnej formie bezterminowo. W tym kontekście opracowano „skoordynowaną strategię przejściową”, mającą na celu zachęcanie Ukraińców do ubiegania się o krajowe statusy pobytu, a po zakończeniu konfliktu – do dobrowolnych powrotów do ojczyzny.
Nałęcz mówi, jak Polska powinna odpowiedzieć Zełenskiemu. „Ma zaboleć”
W odróżnieniu od niektórych państw, Polska wyraża zdecydowany sprzeciw wobec wprowadzania kryteriów geograficznych jako podstawy do różnicowania statusu uchodźców. Warszawa argumentuje, że całe terytorium Ukrainy pozostaje zagrożone atakami rakietowymi, co uniemożliwia podział uchodźców ze względu na ich region pochodzenia. Przykładem odmiennego podejścia jest Norwegia, która wykluczyła z automatycznej ochrony osoby z obwodów uznanych za bezpieczne, takich jak lwowski, wołyński czy zakarpacki. Mimo tego sprzeciwu, Polska równocześnie ma popierać wyłączenie z systemu tymczasowej ochrony mężczyzn w wieku poborowym.
Rola Polski w negocjacjach UE
Polska, będąc drugim państwem w Unii Europejskiej pod względem liczby przyjętych uchodźców z Ukrainy (ponad 960 tys. osób, ustępując jedynie Niemcom), odgrywa istotną rolę w trwających negocjacjach na forum unijnym. Warszawa ma zamiar przedstawić swoje propozycje zmian podczas nadchodzącego spotkania ministrów spraw wewnętrznych, a jak donosi RMF FM, jej stanowisko cieszy się zainteresowaniem innych państw członkowskich.
Polska wyróżnia się jako jedyny kraj, który już wdrożył strategię przejściową rekomendowaną przez Komisję Europejską. Od początku maja Ukraińcy mają możliwość składania wniosków o karty CUKR. Procedura ta umożliwia uchodźcom zmianę statusu z ochrony tymczasowej na standardowy, trzyletni pobyt czasowy. Konsekwencją tego rozwiązania jest zaprzestanie korzystania z nadzwyczajnej pomocy wojennej i objęcie Ukraińców tymi samymi przepisami migracyjnymi, które obowiązują innych cudzoziemców przebywających w Polsce.
Perspektywa Unii
Ylva Johansson, Specjalna Przedstawicielka UE ds. Ukraińców, wyraziła pozytywną opinię na temat działań podejmowanych przez Polskę. Podkreśliła, że choć kraj dąży do wygaszania przywilejów, jednocześnie nie pomija potrzeb osób szczególnie wrażliwych, takich jak osoby z niepełnosprawnościami czy kobiety w ciąży. W kontekście dyskusji o statusie mężczyzn w wieku poborowym, Johansson w jednym z wywiadów uznała za nielogiczne, aby mężczyźni objęci mobilizacją otrzymywali ochronę w Unii Europejskiej. Jednocześnie jednoznacznie wykluczyła scenariusz przymusowych deportacji.
Podcasty
Playlisty tematyczne
