- Tragedia z 10 kwietnia 2010 roku, w której zginął prezydent Lech Kaczyński, spowodowała wakat na stanowisku głowy państwa i wymusiła przeprowadzenie elekcji znacznie wcześniej niż pierwotnie planowano.
- Zgodnie z Konstytucją, Marszałek Sejmu, jako pełniący obowiązki Prezydenta, musiał zarządzić wybory w ciągu 14 dni od wakatu, wyznaczając głosowanie na 20 czerwca, co oznaczało znaczące skrócenie kampanii.
- Decydujące głosowanie odbyło się 4 lipca 2010 roku, a Bronisław Komorowski pokonał Jarosława Kaczyńskiego, zostając zaprzysiężonym na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej 6 sierpnia 2010 roku.
Początkowo, elekcja prezydencka miała być rutynowym wydarzeniem związanym z zakończeniem kadencji prezydenta Lecha Kaczyńskiego, która przypadała na 23 grudnia 2010 roku. Zgodnie z art. 128 ust. 2 Konstytucji RP, pierwszą turę głosowania planowano przeprowadzić między 19 września a 3 października 2010 roku. Marszałek Sejmu miał ogłosić dokładną datę w okresie od 23 maja do 23 czerwca 2010 roku. Wstępnie rozważano 3 października jako termin pierwszej tury, z ewentualną drugą turą 17 października.
Katastrofa smoleńska a wybory prezydenckie
Tragedia, która wydarzyła się 10 kwietnia 2010 roku – katastrofa polskiego Tu-154 w Smoleńsku – skutkowała śmiercią prezydenta Lecha Kaczyńskiego i wakatem na stanowisku głowy państwa. W tej sytuacji Marszałek Sejmu, jako pełniący obowiązki Prezydenta, był konstytucyjnie zobowiązany do zarządzenia nowych wyborów. Termin ten musiał zostać wyznaczony w ciągu 14 dni od daty opróżnienia urzędu, czyli najpóźniej do 24 kwietnia 2010 roku. Samo głosowanie, zgodnie z art. 128 ust. 2 Konstytucji RP, miało odbyć się w dniu wolnym od pracy, nie później niż 60 dni od daty zarządzenia wyborów. Oznaczało to, że najpóźniejszy możliwy termin pierwszej tury przypadał na 20 czerwca 2010 roku. Jednocześnie, zgodnie z ustawą z 27 września 1990 roku o wyborze Prezydenta RP, minimalny czas na przygotowanie wyborów wynosił 55 dni. W rezultacie, 21 kwietnia Marszałek Sejmu formalnie ogłosił, że pierwsza tura wyborów odbędzie się 20 czerwca 2010 roku.
Przebieg pierwszej tury
Pierwsza tura wyborów prezydenckich miała miejsce 20 czerwca 2010 roku, a lokale wyborcze były otwarte dla obywateli od godziny 6:00 do 20:00. Ponieważ żaden z kandydatów nie uzyskał bezwzględnej większości ważnych głosów (ponad 50%), konieczne stało się przeprowadzenie drugiej tury. Zgodnie z przepisami Konstytucji, ponowne głosowanie zaplanowano na dwa tygodnie później, czyli na 4 lipca. Wzięli w nim udział dwaj kandydaci, którzy w pierwszej turze zdobyli największe poparcie. Przepisy przewidywały również scenariusz, w którym jeden z tych kandydatów wycofałby się, stracił prawo wyborcze lub zmarł – wówczas jego miejsce zająłby kolejny kandydat z najwyższą liczbą głosów z pierwszej tury (art. 8b ust. 3 ustawy o wyborze Prezydenta RP), a datę drugiej tury przesunięto by o kolejne 14 dni, na 18 lipca 2010 roku.
Bronisław Komorowski ostrzega: Przez aferę szpitalną KO może przegrać wybory
Analiza wyników pierwszej tury wykazała zróżnicowane poparcie geograficzne. Bronisław Komorowski zdobył większość głosów w dziewięciu województwach, podczas gdy Jarosław Kaczyński zwyciężył w siedmiu. Na poziomie powiatów, Komorowski uzyskał najwięcej głosów w 215 jednostkach, a Kaczyński w 160.
Triumf Bronisława Komorowskiego
Decydująca druga tura wyborów prezydenckich odbyła się 4 lipca 2010 roku. W szranki stanęli w niej Bronisław Komorowski i Jarosław Kaczyński, jako kandydaci z najwyższym poparciem z pierwszej rundy. Państwowa Komisja Wyborcza formalnie ogłosiła wyniki drugiej tury 5 lipca 2010 roku, a uchwała stwierdzająca je została opublikowana w Dzienniku Ustaw dwa dni później, 7 lipca. Podobnie jak w pierwszej turze, rozkład zwycięstw w województwach utrzymał się na poziomie 9 do 7 na korzyść Bronisława Komorowskiego. W ujęciu powiatowym, Komorowski zdobył przewagę w 213 jednostkach, natomiast Kaczyński w 165. Odnotowano również remisy w trzech gminach.
Procedura wyborcza została dopełniona 3 sierpnia 2010 roku, kiedy to Sąd Najwyższy, działający w składzie Izby Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych, wydał orzeczenie o ważności wyborów. Decyzja ta zapadła po analizie sprawozdania Państwowej Komisji Wyborczej oraz rozpatrzeniu złożonych protestów. Uroczyste zaprzysiężenie Bronisława Komorowskiego na urząd Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej odbyło się przed Zgromadzeniem Narodowym 6 sierpnia 2010 roku.
W naszej galerii zobaczysz, jak wyglądały wybory prezydenckie w 2010 roku:
11
Podcasty
Playlisty tematyczne
