Nowe prawa ucznia i rzecznik. Rząd przyjął projekt ustawy

Rząd Donalda Tuska przyjął projekt. Co się zmieni dla uczniów?

Rząd premiera Donalda Tuska przyjął projekt nowelizacji Prawa oświatowego, który ma uporządkować i wzmocnić pozycję uczniów w polskim systemie edukacji. Jak podkreślał sam premier, to odpowiedź na postulaty zgłaszane od dawna przez środowiska uczniowskie, nauczycielskie i rodzicielskie. Kluczową zmianą jest zebranie wszystkich przepisów w jednym miejscu. Zgodnie z projektem przyjętym przez rząd Donalda Tuska, wszystkie prawa i obowiązki ucznia zostaną po raz pierwszy zebrane w jednym miejscu, czyli w ustawie Prawo oświatowe. Do tej pory były one rozproszone po różnych aktach prawnych, co utrudniało ich egzekwowanie.

Ministerstwo Edukacji Narodowej, kierowane przez minister Barbarę Nowacką, stawia w projekcie na wychowawczą rolę szkoły. Zanim dyrektor będzie mógł formalnie ukarać ucznia, najpierw trzeba będzie zastosować działania wychowawcze, takie jak rozmowa. Dopiero gdy te okażą się nieskuteczne, możliwe będzie wszczęcie postępowania dyscyplinarnego. Projekt ustawy trafi teraz pod obrady Sejmu.

Kim będzie Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich?Jednym z najważniejszych elementów nowelizacji jest stworzenie zupełnie nowej instytucji, która ma stać na straży praw uczniów. Projekt zakłada powołanie Krajowego Rzecznika Praw Uczniowskich, który będzie wyłaniany w konkursie na czteroletnią kadencję, aby zapewnić jednolite standardy ochrony praw uczniów w całej Polsce. Rzecznik krajowy będzie powoływał i odwoływał 16 rzeczników wojewódzkich, działających przy kuratorach oświaty.

Struktura ochrony praw ucznia zostanie rozbudowana na kilku poziomach:

• Krajowy Rzecznik Praw Uczniowskich – organ centralny, wyłaniany w konkursie.
• Wojewódzcy rzecznicy praw uczniowskich – po jednym w każdym województwie.
• Gminni, miejscy i powiatowi rzecznicy – ich powołanie będzie zależało od decyzji samorządów.
• Szkolni rzecznicy praw uczniowskich – funkcję tę będą pełnić opiekunowie samorządów uczniowskich, wspierani przez uczniów-pełnomocników.

Obowiązkowe rady szkół i zmiany dla pełnoletnich. Co jeszcze zakłada projekt?

Projekt ustawy porządkuje również inne kwestie. Od 1 września 2028 roku w większości szkół i placówek obowiązkowe staną się rady szkół. W ich skład wejdą przedstawiciele uczniów, rodziców i nauczycieli. Obowiązek ten nie obejmie placówek o specyficznej organizacji, jak na przykład szkoły przyszpitalne, gdzie trudno wyłonić stałą reprezentację.

Uregulowana zostanie też sytuacja uczniów, którzy ukończyli 18 lat. Będą mieli oni prawo do samodzielnego wglądu w swoje oceny oraz do usprawiedliwiania nieobecności. Przy usprawiedliwieniu trzeba będzie podać powód, ale bez wchodzenia w nadmierne lub wrażliwe szczegóły. Ostatecznie resort edukacji zrezygnował z kontrowersyjnego pomysłu podwyższania progów frekwencyjnych, który był rozważany na wcześniejszym etapie prac.